Hızın bir vektör olduğu bilindiğinden, ortalama hız, bir nesnenin başlangıç noktasından bitiş noktasına kadar yer değiştirmesinin zamana bölümü ile bulunur. Cisimler yer değiştirirken belirli bir süre geçer. Bu nedenle birim zamanda yapılan yer değiştirmeye hız denir. Formül olarak ifade edecek olursak;

Hız = Yer değiştirme / Geçen süre






Sabit Hızlı Hareket:

Bir doğru boyunca, eşit zaman aralıklarında eşit miktarda yer değiştiren cisim sabit hızlıdır. Böyle bir cismin hareketine sabit hızlı hareket veya düzgün doğrusal hareket denir.

Örnek; Bir cisim doğrusal bir yolun 2/3'ünü saatte 20 m/s'lik hızla 20 saniyede giderken yolun diğer kısmını da 20 saniyede gidiyor. Yolun ikinci kısmında cismin hızı nedir? Cismin hız zaman grafiğini çiziniz.



İlk olarak cismin ilk 20 saniyedeki aldığı yolu bulmak gerekir.

Dx = V.Dt ise 20.20 = 400 metredir. Yolun 2/3'si 400 metre olduğuna göre 1/3'ü 200 metredir. Cisim bu yolu da 20 m/s'de aldığına göre hızı;

V = Dx/Dt ise 200/20 = 10 m/s olur. Bu verilere göre hız zaman grafiğini şu şekilde gösterebiliriz:




Yukarıdaki şekilde cisim 0-20 saniye aralığında 20 m/s hızla, 21-40 saniye alalığında ise 10 m/s hızla sabit şekilde hareket ettiğinden hız zaman grafiği bu şekilde oluşmuştur.


ANİ HIZ :

Ani hız, hareket eden bir parçacığın, herhangi bir andaki hızıdır.
Hız sınırlaması olan bir yolda, trafik kurallarına uymak için, aracın ani hızının bilinmesi istenir. Ani hızı bulurken, ortalama hız formülü (konumun zamana oranı) kullanılır. Aracın göstergesi, tekerleklerin devir sayısına dayanarak ani hızı hesaplayabilir. Bir parçacığın ani hızını hesaplarken, o parçacığın belirli bir zaman aralığında, konum-zaman grafiğine ihtiyaç duyulur.
Konum-zaman grafiğinde, istenilen ana karşılık gelen konumun, grafiğe teğet olan doğrusunun, tanjantı anlık hızı verir. Ani hız, konum/zaman oranının, birim zamanın 0'a yaklaşırken aldığı değerdir. Başka bir deyişle konumun, zamana türevidir.